Alternatif Ulaşım Mı, Kentsel İşgal Mi? Ankara–Yenimahalle Teleferik Hattının Mekânsal Entegrasyonu ve Kentsel Dokuya Etkisi
Anahtar Kelimeler:
Kamusal alan erişimi- Kentsel işgal- Kentsel morfoloji- Teleferik hatlarıÖzet
"2000’li yıllardan itibaren dünyada i giderek artan sayıda kentsel alanda, insanları taşımak için nispeten ucuz, sürdürülebilir ve yenilikçi bir yöntem sunan teleferik sistemleri kurulmaya başlanmıştır. Teleferik sistemleri ulaşım süresini kısaltarak, çevre, gürültü, hava kirliliği ve trafik gibi problemleri minimize eden alternatif toplu taşıma sistemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Teleferik sistemleri, özellikle engebeli arazilerde alternatif ulaşım yöntemi olarak ortaya çıksa da, kentsel mekâna entegrasyonundaki plansızlıklar nedeniyle yeni sorunlar üretebilmektedir. Teleferik ulaşımlarının, teknik, ekonomik ve çevresel olarak değerli bir şekilde katkı sağlamayabilmesi için mevcut toplu taşıma ağlarına dikkatli bir şekilde eklenmesinin yanı sıra kentsel morfoloji açısından da belirli kriterleri sağlamalıdır. Ancak, teleferik hatlarının kentsel mekâna entegrasyonları plansız bir şekilde gerçekleştirildiğinde, kamusal alanların kullanımı ile kentsel dokuda süreklilik açısından çeşitli sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışma, imar planı iptali nedeniyle günümüzde hizmet vermeyen ve atıl halde duran, Türkiye'deki kentsel ulaşım projelerinin mekânsal entegrasyon eksikliğini gösteren çarpıcı bir örnek olarak karşımıza çıkan Ankara-Yenimahalle Teleferik Hattı’nı inceleyerek, bu projenin kent üzerindeki mekânsal etkilerini ve bu hattın mekânsal entegrasyonunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Yenimahalle- Şentepe Teleferik Hattı’nda taşıyıcı ayaklarının ve durakların mekânsal konumları proje öncesi-sonrası uydu görüntüleri ve morfolojik haritalama üzerinden karşılaştırılarak sokak dokusundaki değişim ve yaya-araç erişim ağındaki kopukluklar incelenmiştir. Projenin çevresel etkilerini analiz etmek için durakların çevresindeki kamusal alan kaybı, yaya ulaşımı, erişilebilirliği, yoğunluğu ve trafik akışına dair veriler yerinde inceleme ile fotoğraflarla belgelenmiştir. Bulgular ışığında teleferik hattının yerleşim düzeninin yaya öncelikli kent planlaması ilkeleriyle uyumsuz olduğu tespit edilmiştir. Plansız yerleşim sonucunda, durakların araç yolları üzerinde konumlandırılması, taşıyıcı ayakların sokakları işgal etmesi, kentsel dokuda, yaya-araç ağında ve kamusal mekânlarda Alternatif Ulaşım mı, Kentsel İşgal mi? Ankara-Yenimahalle Teleferik Hattının Mekânsal Entegrasyonu ve Kentsel Dokuya Etkisi "
İndirmeler
Referanslar
Aliefendioğlu, Y. (2024). Kent İçi Ulaşımında Geleneksel Toplu Taşıma Sistemlerine Alternatif Çözümler:Ankara İli “Yenimahalle-Şentepe Teleferik Hattı” Örneği. The Journal Of Academic Social Science, 53(53),278-298.
Alpan, M.P.; Tanis, M. (2015). Ankara Yenimahalle-Şentepe Teleferik Hattının Anket Dayanaklı Değerlendirilmesi. In Proceedings of the 11. Ulaştirma kongresi Papers, Istanbul, Turkey, 27–29 May 2015.
BUGSAŞ (2015). “Toplu taşıma amaçlı teleferik Türkiye’de ilk defa Başkent'e yapıldı”. URL: https://bugsas.com.tr/teleferik.aspx.
EGO (2022, 7 Nisan). “Yenimahalle-Şentepe Teleferik Hattı 08 Nisan 2022 Tarihinde Yeniden İşletmeye Açılıyor”. URL: https://www.ego.gov.tr/tr/haber/5847/yenimahallesentepe-teleferik-hatti-08-nisan-2022-tarihinde-yeniden-isletmeye-acildi.
EGO (2024, 26 Nisan). “Teleferik İşletmemiz Süresiz Olarak Kapatılmıştır”. URL: https://www.ego.gov.tr/tr/haber/6170/teleferik-isletmemiz-suresiz-olarak-kapatilmistir.
Flesser, M., & Friedrich, B. (2022). Are we taking off? A critical review of urban aerial cable cars as an integrated part of sustainable transport. Sustainability, 14(20), 13560.
Garsous, G., Suárez-Alemán, A., & Serebrisky, T. (2019). Cable cars in urban transport: travel time savings from La Paz-El Alto (Bolivia). Transport Policy, 75, 171-182.
Hofer, K., Haberl, M., & Fellendorf, M. (2016). Estimating the demand of a cable car system as part of public transport in Graz. In European Transport Conference 2016 Association for European Transport (AET).
INRIX (2024). GlobalTraffic Scorecard. URL: https://inrix.com/scorecard/.
Lynch, K. (2013). Kent İmgesi. İrem Başaran (Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
RayHaber (2020, 21 Mart). “Yenimahalle-Şentepe Teleferik Hattı Koronavirüs Önlemleri Kapsamında Geçici Olarak Kapatıldı!” (Online Haber). URL: https://rayhaber.com/2020/03/yenimahalle-sentepe-teleferikhatti-koronavirus-onlemleri-kapsaminda-gecici-olarak-kapatildi/.
T.C. Ankara Büyükşehir Belediyesi (2024, 9 Temmuz). Meclis Kararları ve Özetler: Yenimahalle – Şentepe Teleferik Hattı ve tesise ilişkin Hukuk ve Tarifeler Komisyonu Raporu oylanarak oyçokluğuyla kabul edildi.
UITP (2024, 124 Ekim). Why cable cars? 6 benefits of cable cars for urban mobility. UITP Advancing Public Transport. URL: https://www.uitp.org/news/why-cable-cars-6-benefits-of-cable-cars-for-urbanmobility/.
Yıldıztekin, H. (2016). Kentiçi sürdürülebilir ulaşım modelleri içerisinde raylı sistemler ve Ankara banliyösü örneği (Master's thesis, Fen Bilimleri Enstitüsü)
URL-1. https://www.uitp.org/news/why-cable-cars-6-benefits-of-cable-cars-for-urban-mobility/
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Damlanur İlipınar- Cansu Türker
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
