Siirt Kentinin Morfolojik Evrimi: Süreklilik ve Kopuş Dinamikleri Üzerine Bir Araştırma
Anahtar Kelimeler:
Kentsel Morfoloji- Mekânsal Analiz- Siirt- Tarihsel-Coğrafi Yaklaşım- Yerleşim DokusuÖzet
"Kentsel morfoloji, kentlerin yapılı çevreleri ile sosyo-kültürel, tarihi ve ekolojik faktörler arasındaki etkileşimi incelemektedir. Bu çalışma, Siirt’in geleneksel, göç sonrası ve modernleşme etkisiyle oluşan üç farklı yerleşim dokusunu analiz ederek, zamansal katmanlar arasındaki süreklilik ve kopuşları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın yöntemini niteliksel analiz, tipo-morfolojik analiz, CBS tabanlı haritalama oluşturmaktadır. Her bir yerleşim dokusu, sokak ağı, yapı yoğunluğu, parsel düzeni ve açık alan sistemleri açısından karşılaştırılarak, kentsel form üzerindeki süreklilik ve kopuş dinamikleri analiz edilmiştir. Tarihsel haritalar ve saha gözlemleri, zamansal değişimin kentsel morfoloji üzerindeki etkilerini anlamak için kullanılmıştır. Ayrıca, morfolojik sınıflandırma süreçleri, farklı dokuların işlevsel ve geometrik özelliklerini belirlemek amacıyla istatistiksel ve mekânsal analizlerle desteklenmiştir. Analiz bulguları, Siirt’in farklı zamansal katmanlarında meydana gelen mekânsal değişimleri ve bu değişimlerin kentin kimliği üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Bu sonuçların, kentsel morfoloji literatürüne, farklı dönemlerde oluşmuş mekânsal katmanların karşılaştırmalı analizi yoluyla teorik ve metodolojik katkılar sağlaması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, geleneksel dokunun modernleşmeye uyumu, göçlerin kentsel forma etkileri ve modernleşmenin kentsel morfolojiyi dönüştürücü gücü incelenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, kentsel morfolojinin tarihsel ve mekânsal analizine yönelik kapsamlı bir çerçeve sunarak, Siirt gibi yerel dinamikleri güçlü olan kentler için örnek bir yöntem geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, çalışma ile, Siirt’in özgün kentsel morfolojisinin korunması ve geliştirilmesi için öneriler sunulması, çalışma çıktılarının, gelecekte yapılacak çalışmalar için benzer özelliklere sahip Anadolu kentlerine yönelik çıkarımlar sağlaması beklenmektedir."
İndirmeler
Referanslar
Kubat, A. S, Topçu, M. (2009). Antakya ve Konya Tarihi Kent Dokularının Morfolojik Açıdan Karşılaştırılması. International Journal of Human Sciences, 6(2), 334-347.
Küçük, E. (2014). Experiencing Urban Morphology Development in Terms of Urban Property Relations: Cases from Historical Peninsula (Master’s thesis, İstanbul Teknik Üniversitesi).
Larkham, P., Jones, A. N. (1991). A Glossary of Urban Form (Historical Geography Research Series No.26). Urban Morphology Research Group, University of Birmingham.
Moudon, A. V. (1997). Urban morphology as an emerging interdisciplinary field. Urban Morphology, 1(1), 3–10.
Oliveira, V. (2016). Urban Morphology: An introduction To The Study of The Physical Form of Cities. Springer.
Topçu, M. (2018). Kentsel Yenileme Projeleri ile Değişen Mekânsal Kimlik; Konya Örneği. Türkiye Kentsel Morfoloji Ağı, (II. Kentsel Morfoloji Sempozyumu Bildiriler Kitabı, İstanbul), 741–753.
Ünlü, T. (2007). Mersin’in mekânsal biçimlenme süreci ve planlama deneyimleri. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 22(3).
Whitehand, J. W. R. (1981). Conzenian Ideas: Extension and Development. In J. W. R. Whitehand (Ed.), The urban landscape: Historical development and management. Papers by M. R. G. Conzen (pp. 127–152).
Academic Press.
Whitehand, J. W. R. (1986). Taking stock of urban geography. Area, 18(2), 147–151.
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Esra Şırkı- Selcen Karaarsalan
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
