Kentsel Morfolojinin Süreklilik ve Süreksizlik Paradigması: Rem Koolhaas’ın “Delirious New York” Eseri Üzerinden Bir Kentsel Habitat Analizi
Anahtar Kelimeler:
Kent Kimliği- Kentsel Dönüşüm- Kentsel Morfoloji- Metropol Dinamikleri- Süreklilik-SüreksizlikÖzet
Kentler, zaman içerisinde çeşitli dinamiklerin etkisiyle biçimlenen, süreklilik ve süreksizlik arasındaki gerilimle evrilen karmaşık yapılar olarak varlık göstermektedir. Süreklilik, bir kentin kimliğini ve tarihsel sürekliliğini korumasını sağlarken, süreksizlik yeni mekânsal düzenlerin ve işlevsel dönüşümlerin ortaya çıkmasına olanak tanımaktadır (Koolhaas, 1997). Bu ikili ilişki, kentsel morfolojinin temel paradigmalarından biri olarak, şehirlerin hem geçmişle bağlarını sürdüren hem de geleceğe yönelik y enilikçi formlar yaratan bir denge arayışı içinde olduğunu ortaya koymaktadır. Süreklilik ve süreksizlik arasındaki bu etkileşim, kentsel habitatların mekânsal, sosyal ve kültürel gelişim süreçlerinin anlaşılması için kritik bir kavramsal çerçeve sunmaktadır.Çalışma, kentsel morfolojinin süreklilik süreksizlik paradigmasını Rem Koolhaas’ın ‘Delirious New York’ eserindeki kentsel analiz metodolojisi üzerinden inceleyerek, Trabzon örneğinde yeniden yorumlamayı amaçlamaktadır. Koolhaas’ın metropoliten kent dinamiklerine getirdiği perspektif, Trabzon’un tarihsel ve mekânsal gelişim süreçlerine uyarlanarak, şehir dokusunun çeşitli dönüşümler ve kopuşlar aracılığıyla nasıl evrildiğini anlamaya yönelik bir bakış açısı sunmaktadır.Çalışma Koolhaas’ın metodolojisi çe rçevesinde Trabzon’un tarihsel dokusunu çevreleyen dönüşümleri inceleyerek, kentsel süreklilik ve süreksizlik öğelerinin bir arada varoluşunu irdelemektedir. Koolhaas’ın Manhattan üzerinden gerçekleştirdiği analiz ile ortaya koyduğu yoğunluk, dönüşüm ve ko puş temelli morfolojik dinamikler, Trabzon’un kentsel yapısındaki benzer örüntülerle karşılaştırılmaktadır. Çalışmada Koolhaas’ın analizleri üç parametrede ele alınmıştır. Bunlar Koolhaas’ın Manhattan üzerinde ele aldığı kentin katmanlı yapısının incelenmesi, ikonik projelerin incelenmesi ve yoğunluk -çeşitlilik analizlerinin Trabzon ölçeğinde incelenmesine dayanmaktadır. Bu bağlamda, kentsel dokunun süreklilik ve süreksizlik kavramları üzerinden Kentsel Morfolojinin Süreklilik ve Süreksizlik Paradigması: Rem Koolhaas’ın “Delirious New York” Eseri Üzerinden Bir Kentsel Habitat Analizi
İndirmeler
Referanslar
Aksoy, E., 1997. Bir Tutkudur Trabzon. İ. G. Kayaoğlu & Ö. Ciravoğlu & C. Akalın (Edt.), Trabzon Simgeleri, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul
Ataoğlu, N. C. & Atasoy, V., (2013). Kent Silueti ve Kimliğiyle Trabzon, 25. Uluslararası Yapı ve Yaşam Kongresi, Yaşanabilir Kentler, 27 -31 Mart 2013, Bursa, (Bildiriler Kitabı), 457 -464, 447 -455
Ataoğlu, N. C.& Atasoy, V., (2012). Kentsel Dönüşüm Projesiyle Değişen Kent Çehresi ve Toki Uygulamalari: Trabzon Bahçecik Örneği, KTMMOB Mimarlar Odası 3. Konut Kurultayı, Doğu Akdeniz Üniversitesi, Kıbrıs Türk Mimar ve Mühendis Odaları Birliği, KTMMOB Mimarlar Odası, 9 -10 Mart 2012, Lefkoşa,Kuzey Kıbrıs, Bildiriler Kitabı), https://www.mimarlarodasi.org/Content/images/dosyalar/a23cb3cd -c47f-456d- 8860-2fa110aa0ea9.pdf
Çelik, F. & Kubat, A. S. (2018). Urban Transformation and Morphological Change in Historical Cities: The Case of Trabzon, Turkey. In ICONARP International Journal of Architecture and Planning, 6(2), 363 –387. https://doi.org/10.15320/ICONARP.2018.48
Erdoğan, E. (2012). Kentsel Dönüşüm Sürecinde Trabzon Kent Merkezi: Mekânsal, Sosyal ve Ekonomik Etkiler. Trabzon: KTÜ Yayınları.
Harvey, D. (2012). Rebel Cities: From the Right to the City to the Urban Revolution. London: Verso.
Koolhaas, R. (1994). Delirious New York: A Retroactive Manifesto for Manhattan. New York: Monacelli Press.
Kostof, S. (1991). The City Shaped: Urban Patterns and Meanings Through History. Thames and Hudson.
Öksüz, M. E. (2024). Katlama (Folding) Kavramının Mimarlık Eğitimine Katkıları. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Trabzon.
Öksüz, M. E., & Durmuş Öztürk, S., (2024). Gelenekten Gelen Bir Öğrenme ve Öğretme Tekniği Olarak Katlama. FTTF, 2nd International Conference: From Tradition To The Future I Design Thinking, 13 -14 Nov. 2024. (pp.306 -314). İstanbul, Turkey.
Rapoport, A. (1982). The Meaning of the Built Environment: A Nonverbal Communication Approach. Beverly Hills: Sage Publications.
Seymen, G., & Küçük Karakaş, B., (2018). Kentsel Alanda Değişim ve Dönüşüm Süreci: Trabzon Çömlekçi Mahallesi. ISUEP.
Tekeli, İ., 2009. Modernizm, Modernite ve Türkiye’nin Kent Planlama Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul
Vidler, A. (2000). Warped Space: Art, Architecture, and Anxiety in Modern Culture. Cambridge, MA: MIT Press.
Yazıcı, M., & Durmuş Öztürk, S., (2023). An Analysis of Rem Koolhaass Discourses On Architecture and Urban Design Using A Corpus -Based Model. Frontıers of Archıtectural Research, vol.12, no.2, 222 -241.
URL-1: https://yenisebinkarahisar.net/haber/18201941/trabzonda -ulasim-tunellerle-kolaylasti
URL-2: http://animedya.com.tr/project.php?pd=85&pk=3
URL-3: https://www.sabah.com.tr/trabzon/2021/12/31/dogu -karadenizin-en-buyuk-cami-ve-kulliyesi-icinbir-araya -geldiler
URL-4: https://csb.gov.tr/trabzon -comlekcide-eski-yapilarin-yerine-modern-mimariye-uygun-konut-ve-isyerleri-insa-edildi-bakanlik-faaliyetleri-40293
URL -5: https://www.suustunde.com/tr/conten-tdetails/trabzon -kruvaziyer -limani.html?ContentID=113
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Muhammed Enes Öksüz- Nihan Canbakal Ataoğlu

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.