Kırsal Tarihi Yerleşimlerde Geleneksel Ekolojik Mimari: Antakya Vakıflı Köyü Üzerine Bir İnceleme

Özet

"Hatay ili Samandağ ilçesine bağlı Vakıflı Köyü; Musa Dağı’nın eteklerinde, 150 metre rakımda yer alan, plansız ve dağınık bir yerleşim düzenine sahip küçük bir kırsal yerleşimdir. Zengin doğal kaynaklarla çevrili olan köyde, geleneksel taş malzeme ve yığma teknikle inşa edilmiş, Ermeni mimari özelliklerini yansıtan konutlar bulunmaktadır. Köydeki geleneksel konutlar, 2023 yılında meydana gelen deprem felaketinden etkilenmiş ve bazı yapılar hasar görmüştür. Buna ek olarak, ekonomik zorluklar ile malzeme ve u sta eksikliği gibi sorunlar, restorasyon ve bakım çalışmalarını zorlaştırmaktadır. Yerleşkede bulunan konutların güncel ihtiyaçlara cevap verememesi de yapıların dönüşüm ve bozulma riskini artırmaktadır. Bu çalışma, geleneksel özellikleri ile ön plana çıka n bir Ermeni köyü olan Hatay -Antakya Vakıflı Köyü’nde, kırsal geleneksel konutların mekânsal düzenini, malzeme kullanımını, ekolojik özelliklerini ve korunma durumunu incelemeyi amaçlamaktadır. Köydeki konutların kültürel miras değerleri ve korunma sorunla rı değerlendirilmiş; elde edilen bulgular, ekolojik ve mimari sürdürülebilirlik perspektifinde tartışılmıştır. Çalışmanın yöntemi, nitel araştırma yaklaşımına dayanmaktadır ve dört temel aşamadan oluşmaktadır: Literatür Taraması ve Arşiv Çalışmaları: Kırsa l ekolojik mimari, geleneksel konut tipolojileri ve kültürel miras yönetimiyle ilgili ulusal ve uluslararası akademik çalışmalar incelenmiştir. Saha Çalışmaları ve Dokümantasyon: Yerinde yapılan gözlemlerle köydeki konutların mevcut fiziksel durumu analiz edilmiş; yapı tipolojileri, malzeme kullanımı ve mekânsal organizasyon açısından değerlendirilmiştir. Uzman ve Yerel Halk Görüşmeleri: Mimari restorasyon uzmanları, yerel yönetimler ve köy halkı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilerek, bölge deki koruma sorunları, yapıların dönüşüm süreçleri ve ekolojik sürdürülebilirlik potansiyelleri hakkında bilgi toplanmıştır. Veri Analizi ve Değerlendirme: Toplanan veriler değerlendirilerek kırsal ekolojik mimari, kültürel miras yönetimi ve sürdürülebilir koruma bağlamında incelenmiştir. Çalışma sonucunda, Vakıflı Köyü’ndeki geleneksel konutların ekolojik ve kültürel değerlerini sürdürülebilir kılmak için restorasyon, yeniden işlevlendirme ve ekolojik turizm önerileri geliştirilmiştir. Fiziksel koruma önle mlerinin yanı sıra, köy , Kırsal Tarihi Yerleşimlerde Geleneksel Ekolojik Mimari: Antakya Vakıflı Köyü Üzerine Bir İnceleme"