Millet Bahçelerinin Mekansal Kalite Düzeyinin Değerlendirilmesi: Kırklareli Millet Bahçesi Örneği
Anahtar Kelimeler:
Kamusal açık alanlar- Kamusal mekan kalitesi- Kırklareli Millet Bahçesi- Mekansal kalite- Millet bahçeleriÖzet
"Günümüzde kentsel yaşamın hızla artan yoğunluğu ve karmaşıklığı, bireylerin hem toplumla hem de çevreyle etkileşim kurabileceği alanlara duydukları ihtiyacı artırmıştır. Bu ihtiyacın karşılanmasında, bir kamusal açık alan olan millet bahçeleri, önemli roller üstlenmektedirler. Bu mekanlar, kent kullanıcılarına; dinlenmeleri, sosyalleşmeleri, eğlenmeleri ve rekreasyonel aktivitelerini yerine getirmeleri için alanlar sunarak, bireylerin hem birbirleriyle hem de doğal ve yapma çevreyle etkileşim kurma potansiyellerini artırırlar. Bu nedenle, millet bahçelerindeki mekansal kalitenin; kullanıcıların beklentilerini ve taleplerini en yüksek düzeyde karşılaması gerekmektedir. Ancak, millet bahçelerinin mekansal kalite düzeyi ve kent yaşamına katkısı üzerine yapılan çalışmalar sınırlıdır. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, Kırklareli Millet Bahçesi örneği üzerinden, millet bahçelerindeki mekan kalitesini, kullanıcıların deneyimleri ve geri bildirimleri aracılığıyla değerlendirerek; millet bahçelerinin bir kentsel açık alan sunmasına katkıda bulunacak göstergelerin belirlenmesidir. Bu amaçla, kullanıcıların mekan deneyimlerini ve etkileşimlerini doğrudan etkileyen mekansal kaliteyi sistematik bir şekilde değerlendirmek için Project for Public Spaces’in (PPS); “Sosyallik”, “Erişim ve Bağlantılar”, “Konfor ve İmaj”, “Kullanım ve Aktiviteler” temaları altında önerdiği sorular başta olmak üzere literatürde etkili olan araştırmacılar ile kuruluşlar tarafından önerilmiş olan mekansal kalite göstergelerinden yararlanılarak, Kırklareli Millet Bahçesi kullanıcılarına yönelik 5’li Likert Ölçeği formatında anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Anket çalışması kapsamında elde edilen bulgular, Kırklareli Millet Bahçesi’nin mekansal kalitesinin 4 ana tema açısından da iyi durumda olduğunu göstermektedir. Ancak, her ana tema altında belirli alanlarda iyileştirme gerektiği görülmektedir. Kullanıcılar tarafından, “Sosyallik” teması altında, mekanda gerçekleştirilen topluluk etkinliklerinin ve sosyalleşme alanlarının yetersiz olduğu ifade edilmiştir. “Erişim ve Bağlantılar” teması altında, otopark sayısının yetersiz olduğunu belirtilmiştir. “Konfor ve İmaj” teması altında, oturma yerlerinin, gölgelik elemanlarının, tuvaletlerin ve çöp kutularının yetersiz olduğu ifade edilmiştir. “Kullanım ve Aktiviteler” teması altında ise, mekanın kışın, yağışlı ve soğuk havalarda, sabah ve gece vakitlerinde kullanılmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, kullanıcıların deneyimleri ve geri bildirimleri aracılığıyla millet bahçelerinin mekansal kalite düzeyinin değerlendirilip, iyileştirilmesi gereken yönlerin belirlenebileceğini ortaya koymaktadır. Millet Bahçelerinin Mekansal Kalite Düzeyinin Değerlendirilmesi: Kırklareli Millet Bahçesi Örneği"
İndirmeler
Referanslar
Akpinar, A. (2016). How is quality of urban green spaces associated with physical activity and health?, Urban Forestry & Urban Greening, 16(2016), 76-83.
Alamri, Y. & Inceoglu, M. (2022). Evaluation of satisfaction level regarding urban parks: The case of Eskisehir Millet Bahcesi, Journal of Environmental and Natural Studies, 4 (1), 38-51.
Altıntaş, G. & Serdaroğlu Sağ, N. (2022). Eski stadyum alanından yeni Millet bahçesine: Eskişehir kent merkezinde bir dönüşüm örneği, Inonu University Journal of Art and Design, 12(26), 12-36.
Architects' Council of Europe. (2019). Achieving quality in the built environment. ACE conference “How to Achieve Quality in the Built Environment: Quality assurance tools and systems”, 4 Mayıs 2019, Innsbruck, Austria.
Başalma, D. E., Uslu, A. & Şahin Körmeçli, P. (2017). Kent parkı kalite göstergelerinin değerlendirilmesi kapsamında bir deneme: Ankara/100. Yıl Birlik Parkı örneği, Internatıonal Journal of Landscape Architecture Research, 1(1), 08-13.
Biçen, A. (2023). Millet bahçelerinin engelli ulaşılabilirliği üzerine bir değerlendirme: Diyarbakır Bağlar Millet Bahçesi, International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(100), 2614-2628.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2020). Millet Bahçeleri Rehberi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2024, https://webdosya.csb.gov.tr/db/mpgm/editordosya/milletbahcesirehber.pdf.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2022). Kırklareli Millet Bahçesi Yakında Hizmetinizde. Erişim tarihi: 18 Aralık 2024, https://kirklareli.csb.gov.tr/kirklareli-millet-bahcesi-yakinda-hizmetinizde-haber-263902.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2023). Kırklareli İli Merkez İlçe Karakaş Mahallesi 684 Ada 4-6-7-8 Parseller Millet Bahçesi Uygulama İmar Planı Değişikliği Plan Raporu. Erişim tarihi: 18 Aralık 2024,https://kirklareli.csb.gov.tr/millet-bahcesi-1-1000-uygulama-imar-plani-degisikligi-ve-1-5000-nazim-imar-planidegisikligi-
duyuru-436930.
Das, T. (2022). Architectural design quality indicators for educational built environment in the Indian context, International Journal of Applied Engineering Research, 17(1), 66-73.
Dewulf, G. & Meel, J. V. (2004). Sense and nonsense of measuring design quality, Building Research & Information, 32(3), 247-250.
Dhiman, N. S. (2023). Architectural design quality indicators for museums and galleries in the Indian context, International Journal for Multidisciplinary Research (IJFMR), 5(6), 1-44.
Evren, M. B. & Kuru, A. (2023). Yapı adasında kamusal mekân kalite göstergelerinin belirlenmesi ve AHP yöntemi ile ağırlıklandırılması. Türkiye Kentsel Morfoloji Ağı, (IV. Kentsel Morfoloji Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Konya), 115-123.
Greene, S. (1992). Cityshape communicating and evaluating community design, Journal of the American Planning Association, 58(2), 177-189.
Harputlugil, T., Gültekin, A. T., Prins, M. & Topçu, Y. İ. (2014). Architectural design quality assessment based on analytic hierarchy process: a case study, METU JFA, 31(2), 139-161.
İnceoğlu, M. & Aytuğ, A. (2009). Kentsel mekânda kalite kavramı, MEGARON, 4 (3), 131-146.
Karpuz, E. (2023). Kamusal açık mekanların yerleştirme (placemaking) teorisi üzerinden değerlendirilmesi,
Bostanlı Gün Batımı Terası ve Demokrasi Şehitleri Meydanı örnekleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Kırklareli Valiliği. (2022). Kırklareli millet bahçesi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2024, http://www.kirklareli.gov.tr/milletbahcesi-insaatina-baslandi-halkimiza-hayirli-olsun.
Maniruzzaman, K. M., Alqahtany, A. A., Abou-Korin, A. & Al-Shihri, F. S. (2021). An analysis of residents’satisfaction with attributes of urban parks in Dammam city, Saudi Arabia, Ain Shams Engineering Journal,12(2021), 3365-3374.
Mehta, V. (2014). Evaluating public space, Journal of Urban Design, 19(1), 53-88.
Nasar J. L. (1988). Environmental aesthetics: theory, research, and applications. Cambridge: Cambridge University Press.
Project for Public Spaces. (2022). Placemaking: what if we built our cities around places?. Erişim tarihi: 12 Aralık 2024, https://www.pps.org/product/placemaking-what-if-we-built-our-cities-around-places.
Rapoport, A. (1970). The study of spatial quality, The Journal of Aesthetic Education, 4(4), 81-95.
Rostami, R., Lamit, H., Khoshnava, S. M. & Rostami, R. (2016). Successful public places: A case study of historical Persian gardens, Urban Forestry & Urban Greening, 15(2016), 211-224.
Sağlık, A., Kelkit, A., Temiz, M., Sağlık, E. & Bayrak, M. İ. (2019). Millet bahçesi kavramı: Kahramanmaraş̧ ili örneği, The Journal of Social Sciences Institute, 2019 (Özel Sayı), 11-30.
Sey, Y. (1994). Konutta kalite kavramı. T. Aktüre (Ed.), Konutta kalite sempozyumu. İstanbul: Mesa Mesken Sanayi A. Ş. Yayınları.
Tunca, C. (2020). İstanbul tarihi yarımada parklarının kentsel mekan kalitesi açısından değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Utkutuğ, Z. (2006). Konutta kalite kavramı ve yapı hasarları, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 21(2), 205-211.
Uzgören, G. & Erdönmez, M. E. (2017). Kamusal açık alanlarda mekan kalitesi ve kentsel mekan aktiviteleri ilişkisi üzerine karşılaştırmalı bir inceleme, MEGARON, 12(1), 41-56.
Voordt, V. D. & Wegen, V. (2005). Architecture in use: an introduction to the programming, design and evaluation of buildings. Amsterdam: Architectural Press.
Wolch, J. R., Byrne, J. & Newell, J. P. (2014). Urban green space, public health, and environmental justice: The challenge of making cities ‘just green enough’, Landscape and Urban Planning, 125(2014), 234-244.
Wyckoff, M. A. (2014). Definition of placemaking: Four different types. Erişim tarihi: 12 Aralık 2024, https://www.canr.msu.edu/uploads/375/65824/4typesplacemaking_pzn_wyckoff_january2014.pdf.
Yıldırım, M. & Gül, F. (2020). Kentsel ortak kullanım alanlarına bir örnek: Samsun Millet Bahçesi, 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 125-141.
Zulkadiroğlu, D. (2022). Millet bahçeleri̇nde alan niteliklerinin kullanıcı açısından incelenmesi̇: Kahramanmaraş 15 Temmuz Millet Bahçesi̇ örneği̇, ArtGRID-Journal of Architecture, Engineering & Fine Arts, 4(1), 41-56.
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Oktay Tekin- Murat Berk Evren
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
