İklim Değişikliğine Dirençli Kentsel Alanlar İçin Akıllı Kent Stratejileri: Trabzon Örneği
Anahtar Kelimeler:
Akıllı kent- İklim Değişikliği- Dirençlilik- Sürdürülebilirlik- TrabzonÖzet
"Trabzon kenti coğrafi konumuna bağlı olarak; yoğun yağış, sel, heyelan ve kıyı erozyonu gibi iklim değişikliği kaynaklı kırılganlıklara sahiptir. Bu çalışmada, Trabzon’un coğrafi ve iklimsel özellikleri ile kent morfolojisi entegre biçimde ele alınarak, iklim değişikliğine karşı kentsel dirençliliği artırmaya yönelik akıllı kent çözümlerini incelemek amaçlanmaktadır. Bu nedenle çalışmada iklim değişikliğine karşı kentsel dirençliliği arttırmak için Trabzon’a uygun akıllı kent stratejilerini belirlemek ve uygulama önerileri sunmak oldukça önemlidir. Çalışmanın kapsamını, Trabzon’un yerel coğrafi, iklimsel ve morfolojik dinamikleri ile bu koşullara uyum sağlayabilecek teknolojik ve doğa temelli çözümler oluşturmaktadır. Araştırmada “Trabzon’un mevcut coğrafi v e iklimsel özellikleri hangi iklim değişikliği risklerini ortaya çıkarmaktadır?”, “Kent morfolojisinin sunduğu zorluklar ve potansiyeller bağlamında hangi akıllı kent stratejileri uygulanabilir?” ve “Dünya genelinde iklim dirençliliğine yönelik başarılı akıllı kent uygulamaları Trabzon için nasıl uyarlanabilir?” araştırma sorularına cevap aranmaktadır. Yöntem olarak, literatür taraması, iklim verileri analizi ve kent morfolojisi üzerine yapılan mekânsal değerlendirmeler temel alınmıştır. Trabzon’un iklim değişikliğine karşı kırılganlıkları ve riskleri; ulusal ve uluslararası iklim risk raporları, akademik çalışmalar, yerel raporlar ışığında çıkarılmıştır. Bunun yanında, literatürde yer alan örnek niteliğindeki başarılı akıllı kent uygulamaları ve Trabzon’un mevcut durumu karşılaştırılıp Trabzon’a uyarlanabilir uygulamalar seçilerek karşılaştırmalı analiz yapılmıştır. Literatür taraması ve saha gözlemleri doğrultusunda çözüm önerileri geliştirilmiştir. Trabzon, yoğun yağış rejimi ve dağlık yapısı nedeniyle sel ve heyelan gibi doğal afetlere karşı kırılgan bir yapı sergilemektedir. Deniz seviyesinin yükselmesi ve kıyı erozyonu da kent için diğer önemli tehditler arasındadır. Kentteki bu tehditler, eğimli alanlardaki yapılaşma, düzensiz kentleşme ve kıyı alanları nın morfolojik özellikleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Bu nedenle çalışma kapsamında akıllı altyapı ve afet yönetimi, akıllı ulaşım sistemi, akıllı tarım uygulamaları, akıllı enerji ve yeşil altyapı, dijital toplum ve farkındalık gibi teknolojik ve ye nilikçi akıllı kent çözümleri ile Trabzon’un mevcut iklim kırılganlıklarının giderilmesine yönelik çözüm önerileri getirilmiştir. Sonuç olarak, Trabzon’un kent morfolojisine özgü kırılganlıklar dikkate alınarak geliştirilen akıllı kent çözümleri, kentsel yapıya entegre edildiğinde iklim değişikliği karşısında kentin dirençliliğini artıracak ve sürdürülebilir kentsel gelişmeye katkı sağlayacaktır. İklim Değişikliğine Dirençli Kentsel Alanlar İçin Akıllı Kent Stratejileri: Trabzon Örneği"
İndirmeler
Referanslar
AFAD. (2021). Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (TARAP). Ankara: Afet, Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
Atalay, İ. (2004). Türkiye Coğrafyası: Doğal Ortam. İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları.
Beyazlı, D. (2021). Doğu Karadeniz Doğal Çevre Tartışmaları. Lyon: Livre de Lyon
CityLab010. (2025). https://www.citylab010.nl/ Erişim Tarihi: 22 Nisan 2025
Çobanyılmaz, P., & Duman Yüksel, Ü. (2014). Kentlerin İklim Değişikliğinden Zarar Görebilirliğinin
Belirlenmesi: Ankara Örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 17(3), 39-50.
EEA. (2017). Green Infrastructure and Flood Management – Promoting Nature -Based Solutions. European
Environment Agency Report No. 14/2017.
Ergen, Z. (2021). Ekolojik Dengeyle Uyumlu Yeşil Bütçeler Ve Yerel Yönetim Uygulamaları. Çukurova
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(2),62 -73.
European Commision. (2025) https://smart -cities-marketplace.ec.europa.eu/projects -andsites/
projects/atelier/atelier-bilbao Erişim Tarihi: 21 Nisan 2025
FastCompany. (2015) The smartest cities in the world 2015: methodology.
https://www.fastcompany.com/3038818/the-smartest-cities-in-the-world-2015-methodology. Erişim Tarihi:
Nisan 2025
Fıçıcı, M. (2024). Trabzon ili kıyı şeridinde 1980 -2030 yılları arasında kentsel yayılmanın GHSL (Global
Human Settlement Layer), GEE (Google Earth Engine) ile analizi. Journal of Anatolian Geography, 2(2),
-107.
Genova Smart City. (2025). https://www.genovasmartcity.it/en/home -en/ Erişim Tarihi: 22 Nisan 2025
Gergin, E. D. (2024). İklim Değişikliğine Dirençli Kentler: Dünya’da, Türkiye’de İyi Yerel Yönetim Uygulama
Örnekleri. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18, 94 -11 1.
Glasco, J. (2022). Ljubljana: Akıllı, Yeşil, Sürdürülebilir Bir Şehir, https://www.beesmart.city/en/smart -cityblog/
ljubljana-a-smart-green-and-sustainable-city Erişim Tarihi: 20 Nisan 2025
GöteborgStad. (2025). https://goteborg.se/wps/portal/enhetssida/miljo -och-klimat-goteborg/tillsammans -
for-miljon/goteborg --en-av-100-klimatneutrala-och-smarta-stader-i-europa/gothenburg --one-of-eus-100-
climate-neutral-and-smart-cities-2030 Erişim Tarihi: 2 2 Nisan 2025
Gültekin, F. &Hatipoğlu Temizel, E. (2015). İklim Değişikliği Etkileri: Trabzon Örneği, 68. Türkiye Jeoloji
Kurultayı, 06 -10 Nisan/April 2015, Ankara.
Helsinki Region Infoshare. (2025). https://hri.fi/en_gb/ Erişim Tarihi: 22 Nisan 2025
Internet Geography. (2025). Sustainable Urban Living – Freiburg,
https://www.internetgeography.net/topics/sustainable-urban-living-freiburg/#google_vignette Erişim Tarihi:
Nisan 2025
Karadeniz, B. (2020). Şehir Planlamada Bir Yöntem Olarak Kent Morfolojisi: Görele. Doktora Tezi,
Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
Kaya, Y. (2018). İklim Değişikliğine Karşı Kentsel Kırılganlık: İstanbul İçin Bir Değerlendirme. International
Journal of Social Inquiry, 11(2), 219-257.
Koç, H. (2021). Dijital Dünyada Yeni Vatandaşlık Konsepti: Estonya’da E -Vatandaşlık Örneği. OPUS
International Journal of Society Researches, 17(35), 2254 -2289.
Lineman, M., Do, Y., Kim, J. Y. & Joo, G. (2015). Talking about Climate Change and Global Warming,
PLoS ONE 10(9): e0138996.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü. (2025). Resmi İklim İstatistikleri.
https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=A&m=TRABZON Erişim tarihi: 20
Nisan 2025
Odacı, G. S., & Özdemir Işık, B. (2023). Trabzon Kıyı Cephe, Dolgu Alanlarının Kullanıcı Görüşleri
Bağlamında Değerlendirilmesi. Artium, 11(1), 1-12.
Oppla. (2020). Rotterdam -NbS for building a waterproof city, https://oppla.eu/case -study/rotterdamnbs-
building-waterproof -
city#:~:text=Rotterdam%20aims%20to%20be%20100,and%20throughout%20the%20following%20decades.
Erişim Tarihi: 20 Nisan 2025
Ögçe, S. (2023). Kentsel Arazi Yüzey Değişikliklerinin Kentsel İklime Olan Etkisi: Trabzon Örneği. Yüksek
Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon
Özdemir Işık, B. & Demirel, Ö. (2014). Kıyı Kullanıcılarının Kıyı Alanı Rekreasyon Planlama Kararları
Üzerindeki Etkisi: Trabzon Kıyı Bandı Örneği, İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 4(10), 11.
Sezik, M., & Dokuyucu, E. (2025). İklim Değişikliği, Türkiye’de Kentlerin İklim Değişikliği Politikalarına Uyum
Sorunları,Kent Akademisi Dergisi, 18(1):540-562.
Stad Wien. (2025). What is Smart City Wien about? https://smartcity.wien.gv.at/en/ Erişim Tarihi: 22 Nisan
T.C. Çevre, Şehircilik, İklim Değişikliği Bakanlığı. (2025). Karbon Yutak Alanları.
https://cem.csb.gov.tr/karbon-yutak-alanlari-i-112515 Erişim tarihi: 1 Mayıs 2025
Trabzon Büyükşehir Belediyesi. (2021). 50000 Ölçekli Ç DP PLAN A Ç IKLAMA RAPORU.
Trabzon Valiliği Çevre, Şehircilik, İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, (2024). Trabzon İli 2023 Yılı Çevre Durum
Raporu.
Trabzon Valiliği. (2025). İlçelerimiz. http://www.trabzon.gov.tr/ilcelerimiz Erişim tarihi: 28 Nisan 2025.
United Nations Climate Change. (2014). The Fifth Assessment Report of the IPCC.
ipcc Erişim tarihi: 2 Mayıs 2025
UN-Habitat. (2020). Planning for Climate Change: A Strategic, Values -Based Approach for Urban
Planners. Nairobi: United Nations Human Settlements Programme.
Üçüncü, O. (2015). Doğu Karadeniz Kıyı Alanlarında Planlanan Yatırımlar ve Trabzon Örneği İrdelenmesi,
Kıyı Mühendisliği Sempozyumu, 7 -9 Kasım 2015, İstanbul.
World Future Energy Summit. (2025). Cities In Focus Oslo: A model for sustainable mobility.
https://www.worldfutureenergysummit.com/en-gb/future-insights-blog/blogs/oslo -a-model-forsustainable-
mobility.html Erişim Tarihi: 22 Nisan 2025
Zorlu, T., Aydıntan, E. & Engin, E. (2010). Kent Kimliği: Tanjant ve Karadeniz Sahil Yollarının Trabzon Kent
Kimliğine Etkileri, Mimarlık Dergisi, 352.
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Nurçin Seymen Aksu- Duygu Sağlam
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
