Kültürel Mirasın Korunması ve Sürekliliği Bağlamında Cebeci’deki Kentsel Dönüşüm Projelerinin Tartışılması

Özet

"Yeni Türkiye, ülkenin merkezinde modern bir şehir yaratmak amacıyla Ankara'yı Cumhuriyet'in başkenti olarak seçmiştir. Kurtuluş Savaşı'nın ardından 1923'te İstanbul'a dönüp İmparatorluğu yeniden kurmak yerine, reformları gerçekleştirmek için Ankara yeni kurulan Cumhuriyet'in başkenti ilan edildi. Cebeci, Ankara'nın başkent oluşuna ve gelişimine başından beri tanıklık etmiş birkaç semtten biridir. Jansen Planı'nda Cebeci semti orta gelir grupları için konut alanı olarak önerilmiştir. Ayrıca Cebeci'nin yüksek öğrenim binalarına ev sahipliği yapması düşünülmüştür. Semt yıllar içinde çeşitli sosyal, politik ve mekânsal dönüşümlere maruz kalmıştır. Kent merkezine yakın konumu, eski ve yeni kent arasındaki pozisyonu, semtin karakterinin önemli bir parçası olan üniversite kampüsleri, hastaneler, okullar ve çakışan kentsel ulaşım katmanları (araç ve yaya) söz konusu bölgenin morfolojik ve mekânsal oluşumunu etkilemiştir. 1999 Marmara Depremi ile birlikte gündeme gelen ve yoğun inşa pratiğinin bir parçası olan kentsel dönüşüm kavramı, süreç içinde gelişerek çıkarılan yasalarda var olan eski kent dokularının yok edilerek yeni yapılar inşa edilmesi pratiğine dönüşmüştür. Cebeci, Ankara’da yoğun olarak görülen bu ‘kentsel dönüşüm’ pratiğinin odaklarından biri olarak, son yıllarda yoğunlaşan kentsel dönüşüm projeleriyle Ankara’nın başkent ilan edilmesiyle başlayarak oluşan yapılı çevre ve kültürel miras stoğunun yok olması tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu bildiri kapsamında, Cebeci’nin farklı dönemlerdeki mimarlık pratikleri ve planlama kararları sonucu oluşan çok katmanlı kent dokusu ve son yıllarda yoğun olarak görülen yıkım ve yeniden yapım faaliyetleri sonucu söz konusu dokunun kaybı ortaya konacaktır. Bu amaçla, semtin gelişimine dair literatür taraması sonrası, kent planları, belediye arşivlerinden elde edilen hali hazır haritalar, öğrenci projeleri kapsamında farklı dönemlerde yapılan belgeleme çalışmaları sonucu oluşturulan haritalar ve son olarak, yakın geçmişte yürütülen Bilimsel Araştırma Projesi ile elde edilen dijital veri tabanı karşılaştırılarak değişen ve yok olan kentsel doku ve kültürel miras ortaya konacaktır. Ek olarak, söz konusu kent dokusu üzerindeki farklı ölçeklerdeki kentsel dönüşüm projelerinin de bir dökümü yapılacaktır. Buradan yola çıkarak, korunmasında özellikle sorunlar yaşanan modern sivil mimari örneklerini barındıran semtte, kentsel dönüşüm projesi olarak tanımlanan uygulamaların 501 Kültürel Mirasın Korunması ve Sürekliliği Bağlamında Cebeci’deki Kentsel Dönüşüm Projelerinin Tartışılması"