Kentsel Mekânlarda Tarihi Katmanlardan Kopuş ve Yeniden Bütünleşme: Ankara Ulus
Anahtar Kelimeler:
Tarihi Çevre- Kentsel Tasarım- Kentsel Morfoloji- Space Syntax- Mekan DizimiÖzet
Değişime açık dinamik olgular olan kentler, tarihsel süreç içerisinde farklı dönemlerin ve medeniyetlerin izlerini taşımaktadır. Bu çeşitlilik tarihi arka plana sahip kentlerin fiziksel dokusunda farklı katmanları ortaya çıkarmaktadır. Ancak hem zaman içindeki değişimler hem de son yüzyıldaki hızlı kentleşme sonrası kentsel mekânlarda tarihi katmanlardan hızla kopuş görülmektedir. Bu noktada çalışmanın temel amacı, bugün modern kent dokusunda izleri kısmen okunabilen tarihi katmanların güncel kentsel tasarım uygulamalarında mekânı biçimlendiren bir araç olarak kullanılmasını ele almaktır. Çalışmada kent kimliğinde ve kentsel mekânın biçimlenmesinde hem yer üstündeki hem de yer altındaki tarihi izler kentsel tasarım uygulamalarında mekânı biçimlendirici bir unsur olarak ele alınabilir mi sorusu sorulmaktadır. Bu kapsamda, tarihi arka planı Roma dönemine kadar uzanan Ankara Ulus Bölgesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu çalışmada, Ulus Bölgesi’ndeki Roma dönemine dair mimari öğelerin ve Roma kent planının ana akslarının Ulus’ta yeni kentsel mekânlar oluşturmada referans alınabileceğine dair yapılan çalışmanın (Ardıçoğlu, 2023) space syntax (mekân dizimi) yöntemi ile geliştirilmesi amaçlanmıştır. Space syntax ile alanın mevcut durumu ve tarihi katmanların kentsel/kamusal mekâna dâhil edildiği durumlara ilişkin bütünleşme, tercih ve bağlantı haritaları oluşturularak sayısal olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, izlerin kısmen devam ettiği tarihi katmanların günümüz kentsel/kamusal mekânına dâhil edilmesine, bu yaklaşımın Ulus’taki yaya hareketlerine ve kamusal mekânların bütünleşme değerlerine nasıl etki edebileceğine dair bulgular elde edilmiştir. Çalışmanın sonunda kısmen varlığını sürdüren öğelerin kentsel mekânı biçimlendirici etkisi ile bir kısmı yer altında kalan tarihi katmanlar açığa çıkarılabilir mi veya birer iz olarak kentsel tasarım uygulamalarında kamusal mekânı biçimlendiren bir araç olarak kullanılabilir mi sorusu tartışılmaktadır.
İndirmeler
Referanslar
Ahunbay, Z. (1996). Tarihi Çevre Koruma ve Restorasyon. Yapı Endüstri Merkezi Yayınları, s.116.
Akok, M. (1955). Ankara Şehri İçinde Rastlanan İlk Çağ Yerleşmelerinden Bazı İzler ve Üç Araştırma Merkezi. Belleten 19, 309-329.
Ardıçoğlu, R. (2023). Redefıne the Roman Streets in Ulus. ArtGRID - Journal of Architecture Engineering and Fine Arts, 5(2), 240-255.
Bayburtluoğlu, İ. (1987). Ankara Antik Tiyatrosu. Anadolu Medeniyetleri Müzesi 1986 Yıllığı, Ankara, 9-23.
Bilgin, A.G. (1996). Urban Archaeology as the Basis for the Studies on the Future of the Town; Case Study: Bergama.(yayınlanmamış yüksek lisans tezi) ODTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Erol, A.F. (2019). Anadolu Roma İmparatorluk Dönemi Sütunlu Caddelerin Antik Şehircilik Kavramı İçindeki Yeri.
AHBV Akdeniz Havzası ve Afrika Medeniyetleri Dergisi, 1(1),11-22.
Hillier, B. (1997). Space is the Machine: A Configurational Theory of Architecture. Cambridge: Cambridge University Press.
Hillier, W., Hanson, J. and Peponis, J. (1987). Syntactic analysis of settlements. Architecture et Comportement/Architecture and Behaviour (3).
Kadıoğlu, M. ve Görkay, K. (2007). Yeni Arkeolojik Araştırmalar Işığında: MHTPOΠΟΛΙΣ THΣ ΓΑΛΑΤΙΑΣ ANKYRA/
Results of the Archaeological Investigations in Ancyra: MHTPOΠΟΛΙΣ THΣ ΓΑΛΑΤΙΑΣ, Anatolia / Anadolu 32, 12-130.
Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2021). 12 Temmuz 2021 tarihinde erişildi: http://www. ktb.gov.tr
Şengül, T. (2001). Kentsel çelişki ve siyaset: Kapitalist kentleşme süreçleri üzerine yazılar. İstanbul: WALD.
Temizsoy, İ. Arslan, M., Akalın, M. ve Metin, M. (1996). Ulus Kazısı 1995. Anadolu Medeniyetleri Müzesi 1995 Yıllığı, Ankara, 7-36.
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Rüya Ardıçoğlu
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
