Kentsel Morfoloji Yayınlarında Türkiye’nin Yeri: Bibliyometrik Bir Analiz
Anahtar Kelimeler:
Bibliyometrik- Bibliyometrik Analiz- Kentsel Morfoloji- Türkiye- VOSviewerÖzet
Bu çalışmada Türkiye’deki kentsel morfoloji alanında yapılan yayınların özelliklerini bibliyometrik analiz kullanarak analiz etmek amaçlanmıştır. Çalışmada Web of Science’ta (WOS) tüm kategorilerde “urban morphology” arama dizesi kullanılarak toplam 3947 v eri listelenmiştir. Ardından Ülkeler/Bölgeler seçim dizesinde TURKEY ve TURKIYE seçimleri kullanılarak elde edilen 107 yayın bibliyometrik analize dahil edilmiştir. Yayın sayısına göre ülke sıralamaları incelendiğinde, Türkiye’nin 106 ülke içinde 11. sırada yer aldığı belirlenmiştir. Analize dahil edilen belgelerin %73’ünü makaleler, %11’ini editöryal içerikler ve %11’ini bildiriler oluşturmaktadır. Yayın sayısına göre kurumlar incelendiğinde İTÜ, Mersin Üniversitesi ve ODTÜ ilk sıralarda yer almaktadır. Al andaki en etkili yazarlar Tolga Ünlü, Ayşe Sema Kubat ve Olgu Çalışkan’dır. En etkili kaynaklar ise Urban Morphology, ICONARP ve Megaron dergileridir. Anahtar kelimelerin kullanımları incelendiğinde, erişilebilirlik-GIS-sokak ağı (küme 1), kentsel tasarım-kentsel form-tipoloji (küme 2), çeper kuşak (küme 3), kentsel ısı adası -kara yüzey sıcaklığı (küme 4) ve Space Syntax (küme 5) kelimelerinin sıklıkla kentsel morfoloji kelime dizesi ile bir arada kullanıldıkları belirlenmiştir. Koruma, sosyal etkileşim, dö nüşüm ve çeper kuşak konularının kentsel morfoloji çalışmalarında yüksek merkeziyet ve yoğunluğa sahip motor temalar oldukları, Space Syntax, kentsel ısı adası etkisi ve kara yüzey sıcaklığı konularının yüksek merkeziliğe ve düşük yoğunluğa sahip temel tem alar oldukları tespit edilmiştir. Son 3 yılda en çok popüler olan konular incelendiğinde ise; kentsel ısı adası, erişilebilirlik ve Space Syntax konularının ön planda oldukları belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda, kentsel morfoloji literatüründe kentsel ı sı adası, kara yüzey sıcaklığı, Space Syntax, erişilebilirlik ve tipoloji konularının hala araştırılması gereken konular olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yeni yapılacak olan çalışmalarda İstanbul dışındaki kentlerin de çalışılması gerektiği ve bağlama göre ortaya çıkabilecek nüansların tartışılması gerektiği vurgulanmıştır.
İndirmeler
Referanslar
Aria, M. & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R -Tool For Comprehensive Science Mapping Analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959-975.
Augusto, B., Rafael, S., Coelho, M. C., Ferreira, J. (2023). Connecting the Dots Between Urban Morphology and the Air Quality of Cities Under a Changing Climate: A Bibliometric Analysis. Sustainability, 16(1), 18.
Chen, Y., Wang, Y., and Zhou, D. (2021). Knowledge Map of Urban Morphology and Thermal Comfort: A Bibliometric Analysis Based on Citespace. Buildings, 11(10), 427.
Conzen, M. P. (2009). How Cities Internalize Their Former Urban Fringes: A Cross -Cultural Comparison. Urban Morphology, 13(1), 29.
Conzen, M. P. (2012). Experiments in Cross -cultural Urban Morphology. 19. ISUF konferansında sunulmuş basılmamış açılış konuşmasından, Delft, Hollanda, 2 Ekim.
Çetinkaya, Ş. B., Gençel, Z., Kepenek, E. (forthcoming). Mapping Trends and Hotspots of Urban Morphology Research in the Past 55 Years: A Bibliometric Analysis Using VOSviewer and Bibliometrix. Urban Morphology.
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., Lim, W. M. (2021). How to Conduct a Bibliometric Analysis: An Overview and Guidelines. Journal of Business Research, 133, 285 -296.
Ellegaard, O., Wallin, J. A. (2015). The Bibliometric Analysis of Scholarly Production: How Great is the Impact?. Scientometrics, 105, 1809-1831 .
Heimerl, F., Lohmann, S., Lange, S., Ertl, T. (2014, January). Word Cloud Explorer: Text Analytics Based on Word Clouds. In 2014 47th Hawaii International Conference on System Sciences, 1833 -1842. IEEE.
Hillier, B., Leaman, A., Stansall, P., Bedford, M. (1976). Space Syntax. Environment and Planning B: Planning and Design, 3(2), 147 -185.
ISUF. 2024. History of ISUF. https://urbanform.org/about -isuf/ Erişim tarihi: 01.07.2025 .
Kropf, K., Malfroy, S. (2013). What is Urban Morphology Supposed to be About? Specialization and the Growth of a Discipline. Urban Morphology, 17(2), 128 -132.
Mongeon, P., Paul -Hus, A. (2016). The Journal Coverage of Web of Science and Scopus: A Comparative Snalysis. Scientometrics, 106(1), 213-228.
Strappa, G. (2023). 2023 Regional Networks Annual Report. https://urbanform.org/2023/12/13/2023 -regional-networks-annual-report/ Erişim tarihi: 02.07.2025.
TNUM. Turkish Network of Urban Morphology. (t.y.). https://tnum.org.tr/index.php/tnum/index Erişim tarihi:2 Temmuz 2025.
Van Eck, N. J., Waltman, L. (2023). VOSviewer Manual. Manual for VOSviewer version, 1(0).
Web of Science (WOS). (2024). https://www.webofscience.com/wos/woscc/basic -search Erişim tarihi:07.01.2025.
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Şerife Betül Çetinkaya- Ziya Gençel
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
