Akıllı Şehir ve Kent Formu Arasındaki Dinamikler: Bibliyometrik Bir Yaklaşım
Özet
"Akıllı şehirler, teknolojik uygulamaların kent yaşamına entegre edilmesiyle insan yaşamını kolaylaştırmayı ve aynı zamanda daha verimli ve yaşanabilir kentsel çevreler oluşturmayı hedefleyen şehir modelleridir. Bu çalışma, akıllı şehirlerin kent ile ilişkisini incelemek adına, akıllı şehir ve kent formu kavramları arasındaki etkileşimi bibliyometrik analiz yöntemiyle değerlendirmektedir. Çalışmada, akıllı şehirlerin yalnızca teknolojik bir dönüşüm olarak ele alınamayacağı, kavramın aynı zamanda kentsel yapı nın mekânsal ve fiziksel bileşenleriyle de çok yönlü etkileşim içerisinde olduğu öne sürülerek kentsel faktörlerle nasıl ilişkilendirildiği incelenmiştir. Çalışma metodu olarak belirlenen bibliyometrik analiz için Web of Science veri tabanında ""smart city"" (akıllı şehir) ve ""smart cities"" (akıllı şehirler) kavramlarıyla yapılan tarama sonucunda 2016 -2024 yılları arasında yayımlanmış çalışmalar değerlendirilmiştir. En yüksek atıf sayısına sa hip 119 yayın, VOSviewer yazılımı aracılığıyla ortak sözcük analizi yle incelenmiş ve anahtar kelime ağ haritası oluşturulmuştur. Ayrıca, “akıllı şehir” ve “kent formu” kavramları arasındaki ilişkiyi detaylandırmak adına bir arada kullanıldıkları 2014 -2024 yılları arasında yayınlanmış en yüksek atıf alan 444 çalışmaya ikin cil bir bibliyometrik analiz gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, akıllı şehir çalışmalarının ağırlıklı olarak teknoloji, dijital altyapı ve yapay zekâ odaklı olduğunu; kent formu çalışmalarının ise kentsel morfoloji, coğrafi bilgi sistemleri (CBS), ken tsel planlama ve yaşanabilirlik gibi konular etrafında şekillendiğini göstermektedir. Buna ek olarak tarihsel süreç incelendiğinde çalışmaların kent odaklı yaklaşımlardan teknoloji odaklı uygulamalara doğru yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak kent formu, akıllı şehir teknolojilerinin uygulanabileceği fiziksel altyapıyı belirlerken, akıllı şehir yaklaşımları da bu yapının daha verimli ve insan merkezli kullanımını sağlamaktadır. Ancak, mevcut çalışmalarda akıllı şehir uygulamalarının kentin fiziksel yapısı üzerindeki etkisini yeterince ele almadığı tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, akıllı şehir uygulamalarının kentsel planlama ve tasarım süreçleriyle bütüncül bir şekilde ele alınması, şehirlerin geleceğe uyum sağlaması ve yaşam kalitesinin artırı lması açısından kritik bir öneme sahip olduğu ortaya çıkmaktadır."
İndirmeler
Referanslar
Albino, V., Berardi, U., & Dangelico, R. M. (2015). Smart cities: Definitions, dimensions, performance, andinitiatives. Journal of Urban Technology, 22(1), 3 -21.
Ateş, M. (2024). Akıllı şehirlerde yürünebilirliğin önemi. Konya Sanat Dergisi, 7, 44 -61.
Ateş, M., Erinsel Önder, D. (2019). ‘Akıllı Şehir’ Kavramı ve Dönüşen Anlamı Bağlamında Eleştiriler. Megaron,14(1), 41-50.
Batty, M., Axhausen, K. W., Giannotti, F., et al. (2012). Smart cities of the future. The European PhysicalJournal Special Topics, 214(1), 481–518.
Boz, Y., & Çay, T. (2019, Ekim 23 –25). Şehri akıllı yapan özellikler ve dünyada öne çıkan akıllı şehirler[Konferans bildirisi]. TMMOB 6. Coğrafi Bilgi Sistemleri Kongresi, Ankara, Türkiye.
Bozer, S.G., Tokatlı, D.D., Güven, E., Eren, T. (2024)."Akıllı Şehirler Alanında Yayınlanan Lisansüstü TezlerinBibliyometrik Analizi". Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, Yıl 3, Sayı 6, 71 -118 .
Callon, M., Courtial, J. P., & Laville, F. (1991). Co -word analysis as a tool for describing the network ofrelations between units of a scientific field: The case of France in fundamental nuclear physics.Scientometrics, 22(1), 155-205.
Caragliu, A., & Del Bo, C. F. (2019). Smart innovative cities: The impact of Smart City policies on urbaninnovation. Technological Forecasting and Social Change, 142, 373 -383.
Cocchia, A. (2014) Smart and Digital City: A Systematic Literature Review. In: Dameri, R.P. and Rosenthal -Sabroux, C., Eds., Smart City: How to Create Public and Economic Value with High Technology in Urban Space, Springer, Cham, 13 -43.
Cohen, B. (2012) What exactly is a Smart City? http://www.fastcoexist.com/1680538/what -exactly -is-asmart-
city.
Day, R. A., & Gastel, B. (2011). How to Write and Publish a Scientific Paper, Cambridge University Press.
Dereli, A.B. (2024). Bibliometric Analysis with Vosviewer.Communicata, 28, 1 -7.
Gehl, J. (2010). Cities for People. Washington, D.C: Island P. Giffinger, R., Fertner, C., Kramar, H., Kalasek, R., Pichler -Milanovic, N., & Meijers, E. (2007). Smart Cities - Ranking of European medium -sized cities. Vienna University of Technology.
Goodspeed, R. (2015). Smart cities: Moving beyond urban cybernetics to tackle wicked problems.
Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 8(1), 79 –92.
Harrison, C., Eckman, B., Hamilton, R., Hartswick, P., Kalagnanam, J., Paraszczak, J., Williams, P. (2010). Foundations for Smarter Cities, IBM Journal of Research and Development, 1 –16.
Klich, C. (2024). Sustainable urban form – an assessment of Swedish urban typologies (Master’s thesis,
Swedish University of Agricultural Sciences). Swedish University of Agricultural Sciences.
Lee, J., & Lee, S. (2020). Smart city development and citizens’ quality of life: A case study of Seoul. Sustainability, 12(21), 8829 .
Lynch, K. (1981). A Theory of Good City Form. Cambridge, MA: MIT Press.
Moral-Muñoz, J. A., Herrera -Viedma, E., Santisteban -Espejo, A., Cobo, M. J. (2020). Software tools for conducting bibliometric analysis in science: An up -to-date review. Profesional de la Información, 29(1), e290103.
Moudon, A. V. (1997). Urban morphology as an emerging interdisciplinary field, Urban Morphology, 1,3–10.
Nam, T., & Pardo, T. A. (2011). Conceptualizing smart city with dimensions of technology, people, and institutions. Proceedings of the 12th Annual International Conference on Digital Government Research, 282–291.
Neirotti, P., De Marco, A., Cagliano, A. C., Mangano, G., & Scorrano, F. (2014). Current trends in Smart City initiatives: Some stylised facts. Cities, 38, 25 –36.
Oliveira, V. (2016). Urban morphology: An introduction to the study of the physical form of cities. Springer.
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Moher, D. (2021).
The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71.
Remitly. (2025, April 23). Look Inside the UAE'S Smart City Initiatives. Remitly Blog.
Ruiz-Apilánez, B. (2017). Urban form and human activity: Research methods with a focus on public space. In P. Carlotti, A. Camiz C. Díez (Ed.), Urban morphology and design: Joint research perspectives and methodological comparison: Italy, Spain (s. 90 –99). U+D Edizioni.
Samuels V. O. (2004). Urban Forms: The Death And Life Of The Urban Block. Architectural Press An imprint of Elsevier. ISBN 2 -86364 -6028, 222 s.
Sun, X. (2013). Comparative Analysis of Urban Morphology: Evaluating Space Syntax and Traditional Morphological Methods. [Master's thesis, University of Gävle].
Tekkanat, S.S., Türkmen, S.N. (2018). Tarih Boyunca Kent Formlarının Biçimlenişi Üzerine Bir İnceleme.
Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(4), 107 -124.
Tonkiss, F. (2013). Cities by design: The Social Life of Urban Form. Polity Press.
Viitanen, J., & Kingston, R. (2014). Smart cities and green growth: Outsourcing democratic and environmental resilience to the global technology sector. Environment and Planning A, 46(4), 803 –819.
Zanella, A., Bui, N., Castellani, A., Vangelista, L., & Zorzi, M. (2014). Internet of Things for Smart Cities. IEEE Internet of Things Journal, 1(1), 22 –32.
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Elif Yazgı Aydın- Nur Yılmaz
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
