İstanbul’da İri Yapı Adalarında Yüksek Konut Bloklarıyla Örgütlenen Yerleşmelerin Kentsel Mekâna Etkisi

Özet

Kentleri ve kentleri oluşturan yapıları bir ekosistemdeki organizmalar olarak düşünebiliriz. Ekosistemler sıklıkla, yaşam ortamlarına sonradan dahil olan ve çeşitli etkenlerle aşırı çoğalan “yabancı türler” ile gündeme gelir. Temas edilen yabancı türün anl aşılabilmesi için anatomisinin incelenmesi, farklı bir ekosistemde görülme sebeplerinin anlaşılması ve nihayetinde istilacı bir karakterinin olup olmadığının tespit edilmesi gibi bir dizi çalışma yapılması gerekir. Neticede bu türün yabancı olduğu ekosiste mi nasıl dönüştüreceği ve etkilerinin neler olabileceği kritik öneme sahip sorulardır. Bu bağlamda, İstanbul’da erken örneklerini 1990’lı yılların ortalarında görmeye başladığımız, 2000 yılı sonrasında ekonomik büyümede öncelik verilen ve kitlesel konut st okunda baskın konut tipine dönüşen yüksek konut bloklarını konu edinen bildiri, kentsel morfoloji ve konut tipolojisi arasındaki ilişki üzerinden kentsel mekânının değişimini anlamaya yönelir. Çalışma kapsamında ikametin alışılagelen ölçekten farklılaşara k örgütlendiği yüksek konut bloklarının kentsel örüntüye etkisini değerlendirmek üzere morfolojik ve tipolojik çözümlemeye başvurulur. İstanbul’da 2000 yılı sonrasında özel sektör tarafından üretilen, yerleşme sınırları içerisinde sadece konut işlevli blok lardan oluşan, 500 konut ve üzeri kapasiteye sahip, 60 konut yerleşmesi ele alınır. İncelenen her konut yerleşmesinde, bina yüksekliği 51,50 metreyi (17 kat ve üzeri) geçen bir ya da birden fazla yüksek konut bloğu bulunur. 48’i Avrupa yakasında, 12’i Anad olu yakasında konumlanan yerleşmelerin her biri için tamamı kamuya açık kaynaklar üzerinden (ilgili web sitesi, proje kataloğu gibi) elde edilen ham veriler baz alınarak araştırmaya uygun tekniklerle görselleştirilen, yerinde tespit ve gözlemlerle destekle nmiş bilgi föyleri hazırlanır. 2000’li yıllarda farklı ülkelerde kentsel yapı stoku ve konut  Bu bildiri, MSGSÜ Mimarlık Anabilim Dalı’nda 2024 yılında Prof. Dr. Özgür Bingöl’ün danışmanlığında tamamlanan “İstanbul’da 2000 Yılı Sonrasında Üretilen Yüksek Konut Bloklarının Kentsel Mekân ve Blok Planı Üzerinden Değerlendirilmesi” başlıklı doktora tezinden derlen miştir. 157 İstanbul’da İri Yapı Adalarında Yüksek Konut Bloklarıyla Örgütlenen Yerleşmelerin Kentsel Mekâna Etkisi