Suriyeli Göçmenlerin Mekânsal Pratikleri ve Toplumsal Uyum Süreci: Samsun İlkadım’da Mekânın Üretimi Bağlamında Bir İnceleme
Anahtar Kelimeler:
Göçmen- Lefebvre- Mekanın Üretimi- Mekansal Pratik- Toplumsal UyumÖzet
Bu çalışma, Samsun’un İlkadım ilçesinde yaşayan Suriyeli göçmenlerin mekânla kurdukları etkileşimleri ve bu etkileşimin toplumsal uyum süreçlerine etkilerini Lefebvre’in mekânın üretimi teorisi çerçevesinde analiz etmektedir. Araştırmanın amacı, Suriyeli göçmenlerin yerleşim alanlarında geliştirdikleri mekânsal pratiklerin; kültürel kimliklerini sürdürme, yerel toplumla etkileşim kurma ve toplumsal uyum sağlama süreçlerine nasıl katkı sunduğunu incelemektir. Bu bağlamda Lefebvre’in mekânsal üçlemesi (algılanan, tasarlanan ve yaşanan mekân) temel alınarak, göçmenlerin mekânı nasıl algıladıkları, tasarladıkları ve deneyimledikleri analiz edilmiştir (bkz. Lefebvre, 1991). Bu üçlemeli çerçeve, sadece fiziksel değil aynı zamanda sosyal ilişkiler aracılığıyla inşa edilen bir mekân anlayışını ortaya koyar (Purcell, 2002). Araştırma kapsamında nitel yöntemler benimsenmiş; veri toplama sürecinde doküman analizi, derinlemesine görüşme ve katılımcı olmayan gözlem teknikleri kullanılmıştır. Görüşmeler İlkadım ilçesinde yaşayan Suriyeli göçmenler ve yerel halk ile gerçekleştirilmiş; katılımcıların sosyo-mekânsal deneyimleri ile mekânı kullanma ve üretme pratikleri detaylı olarak incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, Suriyeli göçmenler, yeni yerleşim alanlarında hem kültürel kimliklerini sürdürmekte hem de kentsel mekân üzerinde çeşitli dönüşümler gerçekleştirmektedir. Görüşmeler, göçmenlerin yerel halkla ilk dönemlerde daha olumlu ilişkiler kurduklarını, ancak zamanla bu iletişimin zayıfladığını ortaya koymuştur. Özellikle kültürel farklılıklar ve dil engelleri, bu iletişimi sınırlayan başlıca faktörlerdir. Genel olarak değerlendirildiğinde, Suriyeli göçmenlerin Samsun’un İlkadım ilçesindeki mekânsal etkileşimleri hem toplumsal uyum hem de kültürel kimliklerini koruma süreçlerinde önemli bir rol oynamaktadır. Lefebvre’in mekânsal üçlemesi ışığında bu grupların mekâna yönelik algıları, müdahaleleri ve deneyimleri; mekânın yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel bir üretim süreci olduğunu göstermektedir. 2021 yılından itibaren artan toplumsal gerilimler ve ardından gelen mekânsal düzenlemeler, Suriyelilerin sosyal, mekânsal, ekonomik, psikolojik ve politik boyutlarda derinden etkilenmesine neden olmuştur. Bu süreçte, algılanan, tasarlanan ve Suriyeli Göçmenlerin Mekânsal Pratikleri ve Toplumsal Uyum Süreci: Samsun İlkadım’da Mekânın Üretimi 139 Bağlamında Bir İnceleme
İndirmeler
Referanslar
Aksoy, A., & Öztürk, N. (2011). Supplier selection and performance evaluation in just-in-time productionenvironments. Expert Systems with Applications, 38, 6351–6359. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2010.11.090
Atkinson, R., & Flint, J. (2004). Snowball sampling. In M. S. Lewis-Beck, A. Bryman, & T. F. Liao (Eds.),Encyclopedia of social science research methods (pp. 1043–1044). SAGE Publications.
Bayat, A. (2013). Life as politics: How ordinary people change the Middle East (2nd ed.). Stanford University Press.
Brenner, N. (2009). What is critical urban theory? City, 13(2–3), 198–207. https://doi.org/10.1080/13604810902982299
Fenster, T. (2005). Gender and the city: The different formations of belonging. Gender, Place & Culture: A Journal of Feminist Geography, 12(2), 217–231. https://doi.org/10.1080/09663690500082500
Glick Schiller, N., & Çağlar, A. (2016). Displacement, emplacement and migrant newcomers: Rethinking urban sociabilities within multiscalar power. Ethnic and Racial Studies, 39(8), 1285–1299. https://doi.org/10.1080/01419870.2016.1145711
Göç İdaresi Başkanlığı (GİB). (2025). Geçici Koruma Kapsamındaki Suriyeliler - Mayıs 2025 verileri. https://www.goc.gov.tr/
Harvey, D. (2008). The right to the city. New Left Review, 53, 23–40.
Lefebvre, H. (1991). The production of space. Blackwell.
Marcuse, P. (1985). Gentrification, abandonment, and displacement: Connections, causes, and policy responses. Journal of Urban and Contemporary Law, 28, 195–240.
Medya ve belediye raporları. (2021–2022). Altındağ olayları sonrası Zabıta ve Valilik duyuruları. (Arşiv belgeleri ve haber kupürleri).
Milliyet. (2023, Mayıs 4). Samsun’da 1000 konutluk Kıran projesinde sona gelindi. https://www.milliyet.com.tr/yerel-haberler/samsun/ilkadim/samsunda-1000-konutluk-kiran-projesinde-sonagelindi-6882887p
Özbek, M. (2004). Giriş: Kamusal–Özel alan, kültür ve tecrübe. In M. Özbek (Ed.), Kamusal alan (pp. 443–501). Hil Yayınları.
Purcell, M. (2002). Excavating Lefebvre: The right to the city and its urban politics of the inhabitant.
GeoJournal, 58(2–3), 99–108. https://doi.org/10.1023/B:GEJO.0000010829.62237.8f
Samsun Kent Haber. (2020, Ocak 7). Samsun’da mültecilerin astığı Arapça tabelalar İlkadım Belediyesi zabıtası tarafından söküldü. https://www.samsunkenthaber.com.tr/samsun-da-multecilerin-astigi-arapcatabelalar-ilkadim-belediyesi-zabitasi-tarafindan-sokuldu/7999
Soja, E. W. (2010). Seeking spatial justice. University of Minnesota Press.
T.C. Ticaret Bakanlığı. (2019). Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği. Resmî Gazete,10.01.2015 tarihli ve 29232 sayılı (değ. 01.02.2019). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190201-3.htm
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2023). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2023.https://data.tuik.gov.tr/
Yurdadön Aslan, P., & Yavan, N. (2018). Mekânın üretimi ve Lefebvre’in mekânsal üçlü kavramsallaştırmasının görünürlüğü: Taksim Gezi Parkı örneği. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,5(2), 1–20. https://doi.org/10.14744/planlama.2018.25338
Ek Dosyalar
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Damla Karagöz
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
