Antroposen Çağı’nda Yıkımın Boşluğu - Tülay Şamlıoğlu (Türkiye Kentsel Morfoloji Ağı, 2026)
İnsan, çeşitli neden ve biçimlerle yaşadığı gezegene sürekli müdahale halindedir. Doğal çevrenin maruz kaldığı negatif etkiler gelecekte yaşam için bir tehdit oluştururken, mevcut yapılı çevreye dair yıkıcı etkiler de güncel kentsel yaşamı tehdit etmekte v e sosyal, kültürel, ekonomik, politik gerçekliğin ürettiği sonuçlar olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsanoğlunun dünyaya hükmetmesine ilişkin hiperfantazisi, sonuçlarının tedavisi zor bir sürece doğru sürüklenmektedir. Sanayi Devrimi sonrası başladığı varsay ılan ‘Antroposen Çağı’ ise, geniş bir perspektiften, insanoğlunun yeryüzü ile olan ilişkisel durumunun ve yaşadığı evreni şekillendirmedeki rolünün etkilerini, zamansallık düzleminden ifade etmeye çalışmaktadır. Bağlamla örtüşür biçimde, son yıllarda uluslararası politik süreçlerin de etkisiyle kentler, soğuk savaş dönemi sonrası en yıkıcı zamanlarından bazılarına tanıklık etmeye başlamıştır. Antroposen Çağı’nda kent, sadece insanoğlunun edilgen bir özne olduğu; ekolojik, jeolojik, iklimsel, çevresel vb değ işimlerle değil, aynı zamanda şiddetin etken öznesi olduğu çatışma ve/veya savaşlarla da karşı karşıya kalmaktadır. Kent, trajik yıkımlara sahne olmakta ve bu yıkımlar büyük boşluklar üretmektedir. Yıkımın ürettiği bu boşluk, kentsel boşluğun bilinen anlam larının ötesinde çok trajik ve dikkat çekicidir. Çalışma, Antroposen Çağı’nda çatışma ve/veya savaşların sonucu yıkımın boşluğunu; kavramsal boyutları, kentle kalan ilişiği ve sonuçları üzerinden tartışmayı, betimlemeyi amaçlamaktadır. Çevrimiçi kaynaklardan faydalanılarak elde edilen Gazze ve Mariupol kentlerine ait yıkım manzaraları, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan Barthes’in anlamlandırma basamaklarından yararlanılarak analiz edilmektedir. Çalışma, kavramın antroposenik bağlam içerisindeki yerin i, temsiliyet boyutundaki farklılaşmayı ve kentsel bağlamdaki etkilerini ortaya koymaktadır. Yıkımın ürettiği boşluk, yaşamsal hareketi değil, insanoğlunun kentsel/mimari/doğal mekanı yok ederek ürettiği bir yokluğu temsil ederken, imgesel ve zihinsel olar ak kentsel varlığını koruyan bir fenomen olarak da karşımızdadır. Çalışma, boşluk/kentsel boşluk kavramlarının başka türlü bir görme, düşünme, hayal etme olasılığıyla sorgulanması açısından özgün ve güncel bir değerlendirme sunar.