Depremin Kentsel Bellekte Yarattığı Süreksizlikler: İskenderun Örneği Üzerinden Bir Değerlendirme - Ayşe Gül Yenigün; Tuba Sarı (Türkiye Kentsel Morfoloji Ağı, 2026)
"Afetler, sadece fiziksel yapıları değil, toplumsal hafızayı ve kentsel kimliği de derinden etkileyen olaylardır. Depremler, şehirlerin dokusunu ve kültürel mirasını tehdit ederken, aynı zamanda “toplumsal bellek” (Halbwachs, 2020) ve “hafıza mekânları” (Nora, 2006) kentsel sürekliliğin sağlanmasında önemli bir rol oynar. Bu çalışma, yıkım-yapım, süreklilik-süreksizlik gibi kuramsal çerçeveler üzerinden, depremlerin kentsel morfoloji üzerindeki etkilerini ve hafıza mekânlarının bu süreçlerdeki işlevini incelemektedir. Araştırma, Şili’de 2010 depremi sonrası Constitución kentinde uygulanan kentsel tasarım ve hafıza mekânı stratejilerini, Türkiye’de 2023 Hatay depremi sonrası yeniden yapılanma süreçleriyle karşılaştırmaktadır. Constitución’daki Pje. Freire Caddesi ile İskenderun’daki İsmet İnönü Caddesi, mekânsal ve morfolojik benzerlikleri nedeniyle analiz edilmiştir. Karşılaştırmalı analiz yöntemi (Ragin, 1998) kullanılarak, Şili’deki yeniden yapılanma süreçlerinin Hatay’a nasıl uyarlanabileceği değerlendirilmiştir. Ayrıca, hafıza mekânlarının kentsel dokuya entegrasyonu, ayrıntılı bir karar-akış diyagramı biçiminde şematik olarak yapılandırılmış; böylece süreç adımları görsel ve mantıksal açıdan ilişkilendirilmiştir. Çalışma, hafıza mekânlarının korunmasının ve yeniden yapılandırılmasının, “kentsel sürekliliği” (Alexander, 1977) sağlamak açısından kritik olduğunu ortaya koymaktadır. Deprem sonrası yıkım ve yapım süreçlerinin, mekânın belleğini zayıflatmak yerine güçlendirecek şekilde tasarlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Şili’nin afet sonrası iyileşme stratejilerinin, İskenderun’da dayanıklı ve kimlikli bir kentsel çevre oluşturulmasına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak, afetlerin yol açtığı mekânsal kopuşların aşılmasında planlama ve tasarım kararlarının belirleyici olduğu, hafıza mekânlarının kentsel iyileşme süreçlerinde korunması ve güçlendirilmesi gerektiği savunulmaktadır."