Kentsel Dönüşüm Sürecinde Morfolojik Değişim: Uluırmak Mahallesi Örneği - Ali Şahin; Semra Arslan Selçuk (Türkiye Kentsel Morfoloji Ağı, 2026)
"Kentsel dönüşüm kavramı II. Dünya Savaşı sonrasında başlayan bir süreç içerisinde gelişerek, günümüze gelmiş ve mekânsal gelişim stratejisi olarak kullanılan bir süreci ifade etmektedir. Kentlerin gelişiminde önemli bir yeri olan kentsel dönüşüm uygulamala rı; kentin fiziksel, ekonomik ve sosyal yapısını da etkilemektedir. Bu noktada yapılan uygulamaların ve sonuçlarının değerlendirilmesi, önem taşımaktadır. Çalışma kapsamında 2017 yılında tamamen yıkılarak yeniden planlanan ve kentsel dokusu köklü bir biçim de değişime uğrayan Uluırmak Mahallesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Uluırmak Mahallesinde yapımı devam eden kentsel dönüşüm projesi kentsel morfoloji bağlamında ele alınarak irdelenmiştir. Kentsel morfoloji, kentlerin fiziksel yapısındaki oluşum ve de ğişim süreçlerini sosyal ve kültürel yapıyı anlamayarak yorumlamaya imkân veren yaklaşımlar ve analiz yöntemleri barındırmaktadır. Tarihsel coğrafi yaklaşımında sıklıkla kullanılan kent planı analizi ile sokak, parsel ve yapı dokusundaki değişim analiz edi lmiştir. Çalışma kapsamında yararlanılan diğer bir analiz yöntemi ise konfigürasyonel yaklaşımı oluşturan mekân dizimi analizleridir. Mekân dizimi analizleri ile sokak dokusundaki değişimin incelenen alandaki hareketliliği ne ölçüde etkilediği analiz edilm iştir. Kentsel dönüşüm projesi ile ana akslar korunmuş ancak küçük parsellerden ve bu parsellerde bulunan az katlı bahçeli konutlardan oluşan kentsel dokunun yerine büyük yapı adaları ve yüksek katlı kapalı sitelerden oluşan bir kentsel doku planlanmıştır. Mekân dizimi analizleri için oluşturulan aks haritaları incelendiğinde aks sayısının önemli ölçüde azaldığı görülmektedir. Ayrıca yapılan bütünleşme ölçümlerinde bölgenin önemli bir aksı olan Karaman Caddesinin bütünleşme değerinin arttığı görülmektedir. Bütünleşme değerinin artması iyi bir sonuç olarak düşünülse bile, kapalı siteler erişimin kısıtlanmasına sebep olmaktadır. Ayrıca yapılan analizler kentsel dönüşüm projesinin kentsel dokuyu geçmişten kopuk bir şekilde köklü bir biçimde değiştirdiğini ortay a koymaktadır. Bu değişim sadece fiziksel yapıyı değiştirmekle kalmayıp aynı zamanda sosyal yapının da değişimine neden olabilecek niteliktedir .Kentsel Dönüşüm Sürecinde Morfolojik Değişim: Uluırmak Mahallesi Örneği"