Kentsel Mekânlarda Tarihi Katmanlardan Kopuş ve Yeniden Bütünleşme: Ankara Ulus - Rüya Ardıçoğlu (Türkiye Kentsel Morfoloji Ağı, 2026)
Değişime açık dinamik olgular olan kentler, tarihsel süreç içerisinde farklı dönemlerin ve medeniyetlerin izlerini taşımaktadır. Bu çeşitlilik tarihi arka plana sahip kentlerin fiziksel dokusunda farklı katmanları ortaya çıkarmaktadır. Ancak hem zaman içindeki değişimler hem de son yüzyıldaki hızlı kentleşme sonrası kentsel mekânlarda tarihi katmanlardan hızla kopuş görülmektedir. Bu noktada çalışmanın temel amacı, bugün modern kent dokusunda izleri kısmen okunabilen tarihi katmanların güncel kentsel tasarım uygulamalarında mekânı biçimlendiren bir araç olarak kullanılmasını ele almaktır. Çalışmada kent kimliğinde ve kentsel mekânın biçimlenmesinde hem yer üstündeki hem de yer altındaki tarihi izler kentsel tasarım uygulamalarında mekânı biçimlendirici bir unsur olarak ele alınabilir mi sorusu sorulmaktadır. Bu kapsamda, tarihi arka planı Roma dönemine kadar uzanan Ankara Ulus Bölgesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu çalışmada, Ulus Bölgesi’ndeki Roma dönemine dair mimari öğelerin ve Roma kent planının ana akslarının Ulus’ta yeni kentsel mekânlar oluşturmada referans alınabileceğine dair yapılan çalışmanın (Ardıçoğlu, 2023) space syntax (mekân dizimi) yöntemi ile geliştirilmesi amaçlanmıştır. Space syntax ile alanın mevcut durumu ve tarihi katmanların kentsel/kamusal mekâna dâhil edildiği durumlara ilişkin bütünleşme, tercih ve bağlantı haritaları oluşturularak sayısal olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, izlerin kısmen devam ettiği tarihi katmanların günümüz kentsel/kamusal mekânına dâhil edilmesine, bu yaklaşımın Ulus’taki yaya hareketlerine ve kamusal mekânların bütünleşme değerlerine nasıl etki edebileceğine dair bulgular elde edilmiştir. Çalışmanın sonunda kısmen varlığını sürdüren öğelerin kentsel mekânı biçimlendirici etkisi ile bir kısmı yer altında kalan tarihi katmanlar açığa çıkarılabilir mi veya birer iz olarak kentsel tasarım uygulamalarında kamusal mekânı biçimlendiren bir araç olarak kullanılabilir mi sorusu tartışılmaktadır.